Generally, the lab includes all the necessary infrastructure and required ventilation system as well as the instruments needed for dealing with the virus. It has been established for research on coronavirus, as it’s the first lab among all higher education institutions in Kurdistan region that includes all the requirements for research. Still, increase in the rate of infection with the virus increases the death rate, therefore, provisionally the mission of the lab is changed and it is used as a diagnostic lab in order to support the KRG and particularly, the general directorate of health in Sulaimani to be able to diagnose more suspected individuals.

The lab basically is divided into two main parts, the extraction room, in which the patients’ samples will be treated to extract the viral genome. This area is equipped with a safety cabinet class 2 which is connected to a ventilation system (a negative pressure) that does not allow the air come back into the room and filters the air which is flowing back into the cabinet. The exhausted air is passing through 3 HEPA filters and finally exposed to a UV radiation which may kill the pathogens, if they could pass through the filters. The area also includes all necessary equipments and consumables which are needed for the viral genome extraction and preservation, such as (-80°C Freezer, fridge, microfuges, …etc).

Soon as the viral genome is extracted, it will be transferred to the clean area, in which the PCR mixes are prepared and the extracted genome is amplified using specific amplification kits for COVID-19 diagnosis in the real time PCR. The results will be analyzed and the data will be saved and sent to the authorities if the ministry of health for further assessments or treatment.

Totally, 16 specialized persons, most of which have MSc or PhD, are coming from different governmental organizations of different ministries; such as: Kurdistan institution for strategic studies and scientific research (KISSR), general directorate of health as the representatives of ministry of health and directorate of veterinary form ministry of agriculture and water resources are divided onto four (4) teams. Every day, a team starts working from 09:00 to late in the night (based on the number of samples), however, in some cases, the teams have worked together and have stayed for more than 14 hours in the lab.

The coronavirus diagnosis lab at KISSR has processed more than (9000) nine thousand samples including the screening samples which has been done in this lab. At the moment, the lab still is used as a diagnostic center and have preserved the positive samples in order to use them for later research.

هەر لە سەرەتای دەرکەوتن و بڵاوبونەوەی پەتای کۆرۆنا کە بە (COVID-19)  ناسراوە، تاقیگەیەکی تایبەت(BSL-2)  بە پشکنینی ڤایرەسی کۆرۆنا لە دەستەی کوردستانی بۆ دیراساتی ستراتیجی و توێژینەوەی زانستی ئامادە کرا کە سەرجەم ئەو پێداویستیانەی لەخۆگرتووە کە بۆ ئەنجامدانی هەردوو بواری پشکنین و توێژینەوە پێویستن. ئەم تاقیگەیە تەنها تاقیگەیە لە نێوان سەرجەم ناوەندەکانی سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی وەک زانکۆ و پەیمانگاکان کە بەپێی پێوەرە زانستیە سەردەمیەکانە و سەرجەم ئەو پێداویستی و کەلوپەلانەی تێدایە کە لە لایەک بۆ پاراستنی گیانی کارمەندەکانە و لە لایەکیترەوە پێویستیی سەردەمن بۆ ئەنجامدانی پشکنین یان توێژینەوە لەسەر ڤایرەسەکە. گرنگترینیان بریتیە لە دامەزراندنی سیستمی هەواگۆڕکێی تایبەت (negative pressure) بە تاقیگەکە کە ڕیگە لە بڵاوبوونەوەی هەوای ناو safety cabinet دەگرێت بە ژوورەکەدا بڵاو ببێتەوە، بەمەش مەترسی لەسەر ئەو کەسانە نیە کە لەو شوێنەدا کار دەکەن.

 دیارە دوای زیاتر بڵاوبوونەوەی پەتاکە و بۆ هاوکاری کردنی وەزارەتی تەندروستی و بە تایبەت بەڕێوەبەرایەتی گشتیی تەندروستی سلێمانی بۆ ئەنجامدانی پشکنینی ڤایرەسی کۆرۆنا، کاری پشکنین لە تاقیگەکەدا دەستی پێکرد و ١٦ پسپۆڕی خاوەن بڕوانامەی باڵا بەسەر ٤ تیمی جیاوازدا دابەش کران و ڕۆژانە لە کاتژمێر ٩ ی سەر لە بەیانییەوە کار دەکەن تا درەنگانی شەو. ئەوەی شایانی باسە، لەم تاقیگەیەدا هەر لە سەرەتاوە کاری Screening  ئەنجامدرا و هەتا ئێستا زیاتر لە (٩٠٠٠) نۆ هەزار سامپڵ پشکنینیان تەواو کراوە و ئیستاش بەردەوامە لە ئەنجامدانی پشکنین و هاوکاری سەرەکیی تاقگیەکانی تری وەزارەتی تەندروستییە.

ئەو تیمانەی لەم تاقیگەیەدا کار دەکەن، جگە لە پسپۆڕانی دەستەی کوردستانی بۆ دیراساتی ستراتیجی و توێژینەوەی زانستی کە سەر بە وەزارەتی خوێندنی باڵایە، پسپۆڕانی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تەندروستی سلێمانی و بەڕێوەبەرایەتی ڤێتیرنەریی سلێمانیش بەشدارن و کار و چالاکیەکان بە هاوبەشی ئەنجام دەدەن.

تاقیگەکە پێکهاتووە لە دوو بەش، بەشی یەکەم کە سەرەکییە و شوێنی(extraction)  هەڵوەشاندنی ڤایرەسەکەیە بۆ دەرهێنانی RNA ی ڤایرەسەکە. لەو ژوورەدا، Biological safety cabinet ی تێدایە کە شوێنی کردنەوەی سامپڵەکان و کارکردنە لەسەریان. گرنگی ئەم cabinet  ە لەوەدایە کە لە لایەک هەوای ناوەوە بە پاکی ڕادەگرێت و لە لایەکی ترەوە ئەو هەوایەی کە دەچێتە دەرەوە بە سێ HEPA  فلتەردا تێدەپەڕێت و لە کۆتاییدا بەر UV light  دەکەوێت کە دەبێتە هۆی لەناوبردنی هەر جۆرە میکرۆبێک ئەگەر هاتوو لە فلتەرەکان ڕزگاری بووبوو. لەم بەشەدا بۆ هەڵگرتنی سامپڵەکان بەفرگری تایبەتی تێدایە کە  (-80°C)پلەی گەرمییە و پارێزگاری لە تێکچوونیان دەکات، ئەمە سەرەڕای دانانی Autoclave بۆ پاککردنەوەی ئەو کەلوپەلانەی بەکاردێن لە کاتی کارکردندا تاکوو نەبنە هۆکاری گواستنەوەی ڤایرەسەکە بۆ دەرەوە.

دوای تەواوبوونی کاری بەشی یەکەم، بۆماوە مادەی ئامادەکراو(extracted RNA)  دەهێنرێتە بەشی دووەم کە تیایدا بە ئامێری Real time PCR پشکنین بۆ سامپڵەکان دەکرێت بەهۆی Amplification kit  ی تایبەت بە پشکنینی ڤایرەسی کۆرۆنا. لەم بەشەشدا RNAی سامپڵەکان بە ووردی کاری لەسەر دەکرێت و ئەنجامی کۆتایی پشکنینەکان لە ڕێگای شیتەڵکردنی کۆتایی ئەنجامەکانەوە دیاری دەکرێت. سەرجەم ئەو سامپڵانەی کە کاریان لەسەر دەکرێت لە بەفرگری -80°C / -40°C  هەڵدەگیرێن بۆ کاتی ئەنجامدانی توێژینەوە لەسەر ئاستی  Molecular genetic.